Son 5-6 yýldýr çalýþanlarýn gündeminde olan 'çalýþtýkça emekli maaþý düþmesi' konusu aslýnda herkes için geçerli deðil. Bu köþeden zaman zaman biz de dile getirdiðimiz üzere çalýþtýkça emekli maaþýnýn düþmesi konusu, sosyal güvenlik sistemindeki önemli bir açýktýr ve sistemi sýkýntýya sokmaktadýr. Ýnsanlarý daha çok çalýþmaya teþvik etmek için çabalamak gerekirken, biz yaþýný gününü dolduranlarý hemen emekli etmek için uðraþýyoruz. Hatta bazýlarýný da kayýtdýþý çalýþmaya teþvik ediyoruz. Öyle ki, prim gününü dolduranlar 'Neden sigortalý çalýþýp emekli maaþýmý düþüreyim'dediðinden olsa gerek bu nedene dayanarak bir çok kiþi kayýtdýþý çalýþmaktadýr. Herkesin üzerinde hemfikir olduðu bir konu olmasýna ve basýnda da epey dile getirilmesine raðmen SGK yönetimi konuyu tam olarak nasýl çözeceðini anlayamadýðýndan da olsa gerek, fazla çalýþanlarýn emekli maaþýnýn düþmesi sorunu bir türlü çözülemedi. Bu hatanýn kaynaðý SGK'daki emekli aylýðý baðlanma sisteminden kaynaklanýyor. Basit olarak anlatmak gerekirse, bir SSK'lýnýn emekli aylýðý ?aylýk baðlama oraný x ortalama aylýk kazanç? formülüyle hesaplandýðýndan dolayý emekli aylýðýnýn düþük veya yüksek olmasý kiþilerin durumlarýna baðlý olarak deðiþiyor. Mevcut sistemde emekli aylýðýný belirleyen en önemli etken ortalama aylýk kazanç ve aylýk baðlama oraný. Bir kiþinin prim tutarýnýn ve prim gün sayýsý ne kadar yüksek olursa, o kadar fazla emekli aylýðý baðlanmasý gerekiyor. 2008 yýlý öncesindeki prim gün sayýsý ne kadar fazla olursa, emekli aylýðý o kadar yüksek, yine 1.10.2008 sonrasý prim gün sayýsý ne kadar fazla olursa da emekli aylýðý o kadar düþük oluyor. Asgari ücretlinin 2 lira düþüyor, yüksek ücretlinin 5 lira artýyor Þu an en düþük SSK emekli aylýðý yaklaþýk 640 TL ve en yüksek emekli maaþý da 2.750.-TL olarak baðlanýyor. Her geçen gün çalýþanlar aleyhine bir durum ortaya çýkýyor. Özellikle 1.10.2008 sonrasý çalýþma süresi arttýkça emekli maaþý buna baðlý olarak her ay ortalama 2 TL düþüyor. Emekli aylýðýndaki bu düþüþten etkilenmemek için en azýndan aylýk brüt SGK matrahýnýn 2.500 TL civarýnda olmasý gerekiyor. Yani, aylýk brüt SGK matrahýnýn 2.500 TL?den daha düþük prim ödeyenlerin maaþlarýnda her geçen gün düþüþ oluyor. Sigorta primlerini tavandan ödeyenlerin emekli aylýklarý her ay 5 TL artýyor. Oysa asgari ücretliler için artma bir yana, her ay 2 lira civarýnda düþüþ oluyor. Emekli maaþý hesabýnda 3 dönem var Emekli maaþlarýnýn hesaplanmasýnda 3 farklý dönemin dikkate alýnmasý ve bu 3 dönemin de farklý uygulamalara baðlý olmasýdýr. 2008 yýlý sonrasýnda emekli olan bir SSK?lý (4/a?lý) için üç sistemden gelen aylýk; -1999 yýlý ve daha öncesindeki çalýþmalarý için gösterge-katsayý sistemi olan son 10 yýlýn veya son 5 yýlýn ortalamasýna göre kýsmi bir aylýðý, -2000 ile 2007 yýllarý arasýnda çalýþmalarý için TÜFE?li güncelleþtirilmiþ prim esasýna dayanan sisteme göre hesaplanan kýsmi bir aylýðý, -2008 ve sonrasý için aylýk baðlama oranlarýnýn düþürüldüðü ve Geliþme Hýzýnýn sadece yüzde 30?u hesaplamalara katýldýðý yeni sisteme göre hesaplanan bir kýsmi aylýðý, Dikkate alýnarak belirlenmektedir. Çalýþtýkça emekli maaþýnýn düþmesi aslýnda çok basit bir iki düzenleme ile çözülebilecek bir konu. Özellikle 5000 günden sonraki prim gün sayýsýnýn aylýk baðlama oranýna etkisinin artýrýlmasý hem sorunu çözecek hem de sigortalýlarýn kayýtdýþý çalýþmasýný önleyecektir. Mutlaka emekli aylýk sisteminde revizyon yapýlmalýdýr.
(Resul KURT-STAR)